Daoistisch luchthappen
Vijfdaagse retraite in Daoistisch licht op Terschelling of Kythira (Griekenland)"In de oudheid bleven de mensen kalm te midden van de chaos en rustig met betrekking tot alles wat er in hun tijdperk gebeurde. In die tijden verenigden yin en yang zich in stilte, voorvaderen en goden vielen de mensen niet lastig, de vier jaargetijden verliepen volgens regelmaat, de tienduizend dingen berokkenden elkaar geen letsel, geen van de massa levende wezens stierf een voortijdige dood. Hoewel de mensen over kennis beschikten, werd die nooit ergens voor gebruikt. Dit mag wel de uiterste staat van eenheid genoemd worden. Ja, in die tijden deed niemand iets, en alles ging steeds spontaan." (Zhuangzi, de volledige geschriften, vertaald en toegelicht door Kristofer Schipper).
Programma
Inhoudelijke achtergrond
Reis & verblijf
Data
Programmatijden
Kosten
Condities voor deelname
Deelnemers
Voorbereiding
Introductiedag
Aanmelden
Downloaden
Programma
Om te beginnen is deze retraite volkomen nutteloos. Niet meer dan een samenzijn in dezelfde geest te midden van een vrolijke chaos. Hoe nuttelozer we zullen zijn, hoe kalmer en stabieler we zullen verblijven. Hoe meer we onze kalmte en stabiliteit wortelen, hoe groter de ruimte en de adem voor onze natuurlijke staat. Hoe spontaner we aanwezig zijn, hoe meer zal opdoemen waar onze spontaniteit gedwarsboomd, getorpedeerd of ondergesneeuwd wordt. Hieruit volgen vraagstukken en probleemstellingen, die we tegen het licht houden van de Daoistische Traditie. We zullen onder andere werken met de I Tjing, het boek der veranderingen en teksten uit de Chinese Innerlijke Alchemistische School van de Volledige Werkelijkheid. Om geest en lichaam de ruimte te geven vangen we de ochtenden aan met meditatie en subtiel energetisch werk. Daarna richten we ons tot wie en wat op dat moment de hoogste prioriteit heeft. In de avonden zal een specifiek thema uit deze of andere Daoistische teksten worden belicht dat aansluit bij de overkoepelende thema's die in de groep leven. Als er al een nut is dat deze vijfdaagse dient, dan heet dat lucht en ruimte scheppen waar benauwenis heerst door ons te laven aan de zeggingskracht van de teksten en aan elkaar.
Inhoudelijke achtergrond
"In de oudheid bleven de mensen kalm te midden van de chaos en rustig met betrekking tot alles wat er in hun tijdperk gebeurde. In die tijden verenigden yin en yang zich in stilte, voorvaderen en goden vielen de mensen niet lastig, de vier jaargetijden verliepen volgens regelmaat, de tienduizend dingen berokkenden elkaar geen letsel, geen van de massa levende wezens stierf een voortijdige dood. Hoewel de mensen over kennis beschikten, werd die nooit ergens voor gebruikt. Dit mag wel de uiterste staat van eenheid genoemd worden. Ja, in die tijden deed niemand iets, en alles ging steeds spontaan." (uit: de volledige geschriften, vertaald en toegelicht door Kristofer Schipper).
Terugkeer tot Dao
Dit citaat van Zhuang Zi vervolgt met een beschrijving van hoe de wereld na deze ideale staat van spontaan zijn, waarin de dingen zich als vanzelf voltrekken, verwordt als gevolg van afnemende deugd (lees: innerlijke kracht). Dit aftakelingsproces leidt op zichzelf weer tot een steeds grotere bemoeienis met de wereld in de vorm van toenemend bestuurlijk ingrijpen en regelgeving. Echter, zo staat er, hoe meer er wordt gehandeld, hoe verder Dao wegraakt. Uiteindelijk vindt de mensheid zichzelf terug in een staat van verbijstering en wanorde. "Wat wil je?", zegt Zhuang Zi dan "als de wereld Dao verlaat, dan verlaat Dao de wereld".
Het is niet moeilijk om deze verbijstering en deze wanorde in de wereld van vandaag te herkennen. Eenheid is ver te zoeken, fragmentatie woekert om zich heen. Op mondiaal niveau, op nationaal niveau, in de steden, de buurten en dorpen en maar al te vaak ook in families. De politiek-maatschappelijke systemen, die van oorsprong bedoeld waren om ons leven te dienen, oefenen een onzichtbare macht uit, waarvan zelfs de bestuurders de controle volledig lijken te hebben verloren. De elkaar tegensprekende regels, wetten en politieke patstellingen zijn talrijk en de gevolgen daarvan grijpen direct in op ons persoonlijk leven.
Zhuang Zi is daarover zonneklaar: als de wijzen opstaan om de wereld te trakteren op hun kennis, dan zullen ook de dommen verrijzen; als de rechtvaardigheid wordt aangewend om de orde te herstellen, dan verschijnen ook de rovers, boeven en bandieten die wegen verzinnen om onder deze orde uit te komen; als de medemenselijkheid regeert, dan is de onmenselijkheid niet ver te zoeken. Hij schetst een somber plaatje en wie niet de vrolijke ondertoon hierin herkent, vindt zichzelf al snel terug in al even sombere beschouwingen over de wereld van vandaag de dag.
'Uiteindelijk' zegt Zhuang Zi 'leidt leiderschap alleen maar tot volgelingen en rebellen. Laat de mensen nu maar aan zichzelf over. Laat ze verblijven in hun oorspronkelijke staat en laat de dingen zich vanzelf regelen. En vooral laat ze nutteloos zijn.' Met prachtige verhalen en anekdotes legt hij vervolgens uit wat het nut is van nutteloosheid en hoe nutteloos het is om nut na te streven. Dit laatste brengt een wiel opgang van oorzaak en gevolg waarin met iedere nuttige daad de nutteloosheid toch toeneemt. Daarentegen blijkt het nutteloos aanwezig zijn nu juist zo verrassend nuttig.
Tegen deze redenering valt niets in te brengen, maar kunnen we ons zomaar veroorloven om nutteloos te zijn en wat betekent het eigenlijk? Immers, wie te midden van een wanorde een ingeboren natuur wil behouden of pogingen doet om terug te keren naar een oorspronkelijke staat, vindt zichzelf keer op keer terug in probleemstellingen die onoplosbaar lijken. Voor je het weet ben je net zo in de war en ordeloos als de wereld om je heen. Hoe kun je kalmte en rust bewaren als je met je rug tegen de muur staat? Hoe kun je niet-handelen, d.w.z niet ingrijpen als dit tegelijk je eigen ondergang lijkt te betekenen? Kortom, wie zijn kalmte en stabiliteit wil bewaren, wie zijn ogen niet wil sluiten voor de realiteit, wie wil blijven deelnemen, maar niet verzwolgen wil worden, diegene heeft vragen te beantwoorden en zal soms ook gedwongen zijn noodmaatregelen te treffen om hierin stand te kunnen houden.
I Tjing
De I Tjing, het Chinese boek der veranderingen, is wereldwijd bekend en verworpen als orakelboek. Dat het daarnaast ook een wijsheidsboek is, is helaas veel minder bekend. Voor wie zich niet in de war laat brengen door de lijnpatronen, de ondoorgrondelijke oordelen en de vele betekenislagen, kan zich een wereld openen waarin belangrijke ordenende principes als schepping en evolutie eenvoudig worden uitgelegd en toepasbaar worden gemaakt. Met de verbeelding van de 64 hexagrammen krijgen we een indruk van het scala aan veranderingen waaraan we onderhevig zijn in het wereldse bestaan. Tegelijkertijd leert dit boek ons hoe we binnen die veranderingen onze geest open en onze beweging vrij kunnen houden. De in de I Tjing gebruikte symboliek van trigrammen en hexagrammen speelt een belangrijke rol in de veel jongere teksten van de Chinese uiterlijke en innerlijke alchemie.
Chinese innerlijke alchemie
Hoewel de innerlijke alchemistische traditie inhoudelijk direct teruggrijpt op bronboeken als de I Tjing, de Zhuangzi en de Dao De Jing zijn de toon en de kleur van de teksten geheel anders. Zo onomwonden als Zhuang Zi kan zijn, zo cryptisch lezen deze alchemistische teksten met hun geheimzinnige, symbolische en vaak poëtische taal. De boodschap blijft evenwel gelijk: keer om en verblijf in Dao. Dao kan niet gekend of benoemd worden, maar het kan ervaren worden wanneer je terugkeert naar je spontane staat van zijn zoals die bestond op het moment van voor de conceptie. Dit moment tussen niet-zijn en zijn, van non-existent en existent, waarin de ware aard zich als vanzelf manifesteert kan niet alleen ervaren worden, maar vraagt vervolgens ook om geleefd worden. De alchemisten noemen dit de ware aard (xing) in overeenstemming brengen met zijn bestemming (ming). Deze twee horen bij elkaar als yin en yang. Hoe meer de ware aard zich manifesteert, hoe meer je bestemming zich zal ontvouwen en andersom: hoe meer je zijn bestemming volgt, hoe spontaner de ware aard zich zal voordoen. De teksten geven vervolgens instructies voor de weg hier naar toe in een soort codetaal om de traditie voor misbruik te behoeden. Het vraagt een oprecht hart en een open geest om tot de kern van de teksten door te dringen. Op die manier krijgt alleen het zoeken naar betekenis in de bestudering van deze teksten al betekenis. Hoeveel te meer de toepassing.
De eilanden
Een eiland is bij uitstek een plek om los te komen en uit te waaien. De rest van de wereld is even op afstand en waar je je bevindt heerst nog een menselijke maat en onderlinge verbondenheid. De natuur en de seizoenen regeren als vanzelf de gang van de mensen.
Op Terschelling met zijn eindeloze stranden, duinen, bossen, soms ruige weersomstandigheden en gemoedelijke plekken om neer te strijken, komen we bijeen in een prachtig verbouwde boerderij midden in het plaatsje Midsland.
Kythira is een ongerept eiland, waar de Grieken en het Griekse leven niet zijn overgenomen door massatoerisme. Het ligt ten zuiden van de Peloponnesos, toont in de vier windstreken een heel eigen karakter en heeft een rijkdom aan stille baaien en stranden. De natuur is zowel krachtig als vriendelijk en nodigt uit tot lange wandeltochten, die je regelmatig zullen verrassen met schitterende vergezichten over land en zee, ontdekkingen van bijzonder kerkjes en bloemenpracht in ieder seizoen. In de verschillende plaatsjes en dorpen zul je willen blijven om aan te schuiven in een taverna, voor een koffie op het dorpsplein of een ouzo aan zee. Kythira staat bekend als de geboorteplaats van Afrodite en er zijn verschillende krachtplekken waar deze godin van de liefde nog voelbaar aanwezig is.
Reis & VerblijfKlik hier voor meer informatie.
Data
Op aanvraag .
Dinsdag: 19.30 uur – 21.30 uur
Woensdag: 10.00 uur – 13.00 uur en van 16.00 uur tot 18.30 uur.
Donderdag: 10.00 uur – 13.00 uur
Vrijdag: 10.00 uur – 13.00 uur en van 16.00 uur tot 18.30 uur.
Zaterdag: 10.00 uur – 11.30 uur
Kythira:
Dinsdag: 10.30 uur – 14.00 uur en van 17.00 uur tot 19.30 uur
Woensdag: 10.00 uur – 14.00 uur
Donderdag: 10.00 uur – 14.00 uur en van 17.00 uur tot 19.30 uur
Vrijdag: 10.00 uur – 14.00 uur
Zaterdag: 10.00 uur – 14.00 uur en van 17.00 uur tot 19.30 uur
Op Terschelling lunchen we samen op woensdag, donderdag en vrijdag na afloop van het ochtendprogramma. Op Kythira op dinsdag.
Kosten
Begeleidingskosten: 350 euro p.p. (Terschelling); 400 euro p.p. (Kythira) inclusief BTW
Verblijf groepsruimte: 150 euro p.p. (inclusief, koffie, thee, 3 x lunch (Terschelling), 1 x lunch (Kythira))
Overige kosten (reis, overnachting, maaltijden): voor eigen rekening
Enige voorkennis en vooral verwantschap met de Daoistische traditie is gewenst. Wie echter stevig geworteld is in een andere traditie zal geen moeite hebben om aan te sluiten. Belangrijke voorwaarden zijn een zelfstandige onderzoekszin, de behoefte aan verdieping in bronboeken om vandaar uit het eigen leven vorm te geven en het vermogen op grond hiervan een bijdrage te geven in de uitwisseling binnen de groep. Deelnemers
Minimaal zes, maximaal 12; Bij minder dan zes deelnemers worden programma en locatie waarin we samenkomen aangepast.
Voorbereiding
Ter voorbereiding ontvang je enkele vragen ter beantwoording. Daarnaast zijn het zelf inbrengen van teksten en/of onderzoeksvragen in het licht van bovenstaande zeer welkom.
Introductiedag
Voor wie eerst wil kennismaken met het onderwerp van deze retraite, met mijn manier van werken of voor wie een vijfdaagse retraite teveel van het goede is, bestaat de mogelijkheid van een losse introductiedag. Klik hier voor de data en overige informatie.
Aanmelden en meer informatie
Om je direct aan te melden: klik hier
Voor inhoudelijke vragen en twijfels over deelname kun je mailen naar Natasja Gras: info@natasjagras.nl.
Voor persoonlijk advies over de reis, locatie en verblijf ter plekke kun je terecht bij Chris Tekke: info@christekke.nl.
Programma downloaden
Download het progamma van de retraite Daoïstisch luchthappen